قسمت اول


همزهٔ میانی:


الف) اگه حرف قبل از اون مفتوح باشه(یعنی مصوت ـَـ داشته باشه)، همزه روی کرسی «ا» نوشته می‌شه، مگر اینکه بعد از اون مصوت «ای» و «او» و «ــِـ» باشه که در این صورت روی کرسی «یـ» نوشته می‌شه. مثال:

رأفت، تأسف، تلألؤ، مأنوس، شأن

رئیس، لئیم، رئوف، مئونت، مطمئن، مشمئز

تبصره: در کلمات عربی بر وزن «مُتَفَعِّل» مثل «متأثّر، متأخّر، متألّم» که در تداول، اولین فتحهٔ اون‌ها به کسره تبدیل شده، همون صورت عربیش ملاک قرار گرفته. ( مثلا ما نمی‌گیم مُتَأثّر، می‌گیم مُتِأثر که خب این ملاک نیست و همون عربیش ملاکه.)


ب) اگر حرف قبل از همزه مضموم باشه(یعنی مصوت ــُـ داشته باشه)، روی کرسی «و» نوشته می‌شه، مگر اینکه بعد از اون مصوت «او» بیاد که در این صورت روی کرسی «یـ» نوشته می‌شه. مثال: 

رؤیا، رؤسا، مؤسّسه، مؤذّن، مؤثّر، مؤانست

شئون، رئوس


ج) اگه حرف قبل از همزه مفتوح یا ساکن و بعدش حرف «آ» باشه، به صورت «ـآ/آ» نوشته می‌شه. مثال:

مآخذ، لآلی، قرآن، مرآت

در بقیهٔ موارد و کلیهٔ کلمات دخیل فرنگی با کرسیِ «یـ» نوشته می‌شه. مثال:

لئام، رئالیست، قرائات، استثنائات، مسئول، مسئله، جرئت، هیئت، لئون، سئول، تئاتر، نئون.

استثنا: توأم


کتاب دستور خط فارسی، صفحهٔ ۲۹ و ۳۰. 


در بخش بعدی در مورد همزهٔ پایانی حرف می‌زنیم. :)

پیش از این خواندیم: جلسۀ اول، جلسۀ دوم، جلسۀ سوم، جلسۀ چهارم، جلسهٔ پنجم، جلسهٔ ششم.